Panorama Schiedam: stadsverhalen in miniatuur

24-02-2022 Uit Advertorial

Set sleutels voor keizer Napoleon, 1811, verguld koper, collectie Stedelijk Museum Schiedam; op de homepage: Paardje van Kethel, 70-270 n.C, pijpaarde, collectie Provinciaal Archeologisch Depot Zuid-Holland ; foto's: Stedelijk Museum


SCHIEDAM - Wist je dat Schiedam is gesticht door Aleida, een sterke alleenstaande vrouw? En dat de stadssleutels voor keizer Napoleon nog altijd in de stad zijn? In het nieuwe Panorama Schiedam vertelt het Stedelijk Museum Schiedam de verhalen van de stad.

Het gaat niet alleen over harde werkers, dromers en avonturiers maar ook over helden, strategen en overlevers. Je ziet het allereerste huis, de molens en de flatgebouwen, en maakt kennis met het paardje van Kethel, dat ruim tweeduizend jaar oud is. De presentatie is voor iedereen van jong tot oud en gaat zaterdag 14 mei open. Dat valt samen met de feestelijke heropening van het museumgebouw dat anderhalf jaar dicht was door renovatie. Het Panorama Schiedam is de eerste semi-permanente presentatie over de geschiedenis in het museum en in de stad.

Lachen

"Het Panorama Schiedam biedt een inkijkje in het Schiedam van vroeger", zegt museumdirecteur Anne de Haij. "Je ziet verhalen van Schiedammers uit de hele wereld, die samen de stad én Nederland maakten tot wat het nu is." Merel van der Vaart, conservator stadsgeschiedenis: "We wilden aandacht geven aan verhalen over Schiedam die soms nog onderbelicht zijn, maar waarin veel mensen van nu zich zullen herkennen." Je stapt in een fantasierijke wereld in miniatuur en ziet huisjes met sfeervol verlichte ramen. Ook hoor je mensen praten en lachen. Je staat er letterlijk middenin, soms loop je zelfs op water.

Water

Samen met geschiedenis-experts uit de stad koos het museum tien verhalen die belangrijk zijn voor de stad en vaak ook gaan over de geschiedenis van Nederland. Water speelt een belangrijke rol. De trekvaart – het ov van vroeger – vervoert mensen naar de stad. Ze komen ook uit andere landen, vaak met schepen die de wereldzeeën bevaren. Bij hoog water zorgt de Maas voor overstromingen in de vooroorlogse wijk De Gorzen. Mensen timmeren ramen en deuren dicht om hun huis te beschermen.

Wünderkammer

Marloes van der Hoek en Wikke van Houwelingen, kunstenaars die doorgaans theaterdecors ontwerpen, gaven het panorama vorm als een voorstelling met Schiedammers in de hoofd- en bijrollen. Daarbij werkten ze samen met licht- en geluidsontwerpers, requisietenmakers en maquettebouwers. "Voor Schiedammers is het hopelijk een landschap van herkenning, maar ook mensen van buiten zullen zich herkennen’, zegt Van der Hoek die het panorama vergelijkt met een wünderkammer waar je grote en kleine schatten kan vinden. Van Houwelingen: ‘Je ziet de vitaliteit van mensen, elke tegenslag wordt omgezet in daden."

Verhaal van Nederland

De tentoonstelling gaat over leven in een kwetsbare delta, sociale ongelijkheid en de wereldeconomie. Deze thema’s zijn nog altijd actueel en sluiten aan bij de Canon van Nederland met vijftig hoogtepunten uit de Nederlandse geschiedenis. Schiedam is in zijn historie ‘typisch Nederland’ en soms zelfs voorloper. Hier schrijven Schiedammers het verhaal van Nederland.

Teetge

Bij binnenkomst in het panorama sta je eerst op ‘het mooiste uitkijkpunt van de stad’ en zie je de hele stad. Daarna wandel je door de geschiedenis, een reis die zo’n tweehonderd jaar vóór de jaartelling begint. Het land maakt dan deel uit van het Romeinse rijk. Loop je verder dan trekken de eeuwen aan je voorbij. Je maakt kennis met Teetge die rond 1600 wordt geboren. De herbergier helpt jonge mannen aan een contract bij de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) in ruil voor een deel van hun loon.

Slavernij

Je komt te weten dat Schiedammers een rol hadden op de plantages in Suriname. Ze hielden slaven in deze Nederlandse kolonie. Ook ontmoet je Cornelis Stout die er met zijn gezin naartoe gaat. De Schiedammer wil er als kuiper (tonnenmaker) werken. Midden op zee kapen piraten het schip en wordt het gezin verkocht en tot slaaf gemaakt. Na een reddingsactie van Schiedammers worden ze vrijgekocht en keren ze terug.

Eerste vrouwelijke raadslid

In de 19de en 20ste eeuw staat de stad in het teken van de jeneverindustrie. Veel Schiedammers werken in branderijen, mouterijen of in de glasfabriek. Elisabeth Koeten-Ooms doet mee aan protestacties en hongeroptochten. In 1919 wordt ze in de gemeenteraad gekozen, als eerste vrouw ooit, ook in Nederland. De laatste verhalen gaan over de wijken De Gorzen, Nieuwland en Groenoord. Hoe is het om daar te wonen in de laatste helft van de twintigste eeuw? Het panorama eindigt met een plek waar bezoekers hun bijdrage kunnen achterlaten. Daar begint de geschiedenis van morgen.

Met dank aan
Gemeente Schiedam, Vriendenloterij, Provincie Zuid-Holland, Prins Bernhard Cultuur Fonds

Samenwerkingspartners
Gemeentearchief Schiedam, Nationaal Jenevermuseum, Historische Vereniging Schiedam, educatief archeologisch erf Masamuda

Gerelateerd